KAMPING TURIZAM U CRNOJ GORI
Kamping turizam sve je popularniji u Crnoj Gori, što potvrđuju i najnoviji trendovi sa evropskog tržišta. Međutim, rast interesovanja ne prati u potpunosti i razvoj sistema koji bi ovaj vid turizma trebalo da podrži. Iako je oblast regulisana zakonom i posebnim pravilnikom, sagovornici časopisa Caffe Montenegro ocjenjuju da dalji razvoj usporavaju neprilagođena regulativa, složene procedure i podijeljene nadležnosti, nedostatak odgovarajuće infrastrukture i snažnije promocije, a posebno problem neregistrovanih kampova i kampovanja van za to predviđenih lokacija.
POTENCIJAL BEZ JASNIH PRAVILA
Tekst: TEODORA IVANOVIĆ
Foto: PRIVATNA ARHIVA
Njemački turistički portal HolidayCheck svrstao je Crnu Goru na drugo mjesto među kamping destinacijama koje bilježe najveći rast interesovanja, uz povećanje broja pretraga od oko 30 odsto. Značaj ovog vida turizma prepoznaje i crnogorska legislativa. Zakon o turizmu i ugostiteljstvu propisuje gdje je kampovanje dozvoljeno i koje uslove kampovi moraju ispunjavati, dok je kampovanje van za to predviđenih površina zabranjeno. Dodatno, Pravilnik o klasifikaciji, minimalno-tehničkim uslovima i kategorizaciji kampova propisuje obaveze poput uređenog odlaganja čvrstog i tečnog otpada, prostora za pražnjenje hemijskih toaleta i redovnog odvoženja smeća.
Ipak, prema ocjeni direktora Kamping asocijacije Veselina Bajčete, zakonskoj regulativi potrebna je ozbiljna revizija. Ističe da problem nije samo u postojanju pravila, već u tome što ona nijesu dovoljno prilagođena različitim vrstama kamping ponude i što su procedure za legalno poslovanje često složene i nejasne.
„Zbog toga važeća regulativa u praksi nerijetko predstavlja veću prepreku nego podsticaj za legalno otvaranje i razvoj kampova”, kaže Bajčeta.
„Naša najveća prednost su priroda, autentičnost i mali porodični kampovi. Ako ih podržimo odgovarajućom regulativom, infrastrukturom, znanjem i međunarodnom promocijom, Crna Gora može postati prepoznatljiva, održiva i konkurentna evropska kamping destinacija”, poručuje Bajčeta.
Da zakonski okvir i uslovi poslovanja treba da budu jasniji i prilagođeniji savremenom kamping turizmu, saglasan je i vlasnik Safari Beach Campinga na Velikoj plaži, Petar Delić, koji posluje još od 2009. godine. Kao poseban problem izdvaja neregistrovane i nelegalne kampove, koji, kako kaže, stvaraju nelojalnu konkurenciju legalnim objektima koji plaćaju poreze, boravišne takse, zakup i druge obaveze, a istovremeno ulažu u infrastrukturu, bezbjednost i kvalitet usluge.
„Ne treba, međutim, samo pooštravati kontrole. Potrebno je napraviti jasniji i jednostavniji sistem koji će podstaći ljude da registruju kampove i posluju legalno. Uređeno tržište je u interesu i države i lokalnih samouprava, ali prije svega gosta koji mora znati kakav standard i nivo bezbjednosti može da očekuje”, ističe Delić.
U Crnoj Gori nadležnost nad suzbijanjem nelegalnih kampova podijeljena je između lokalnih komunalnih službi i državne Turističke inspekcije, dok je Ministarstvo turizma zaduženo za kreiranje zakonskog okvira i uslova za obavljanje kamping djelatnosti. Pitanja na ovu temu uputili smo i samom Ministarstvu turizma, ali nijesmo dobili odgovore.
Petar Delić kao poseban problem izdvaja neregistrovane i nelegalne kampove, koji, kako kaže, stvaraju nelojalnu konkurenciju legalnim objektima koji plaćaju poreze, boravišne takse, zakup i druge obaveze, a istovremeno ulažu u infrastrukturu, bezbjednost i kvalitet usluge
UREĐENI KAMPOVI KAO ZAŠTITA PRIRODE
Pitanje razvoja kamping turizma, međutim, ne može se odvojiti od zaštite prostora i prirodnih resursa. Ekološki aktivista Miloš Lazarević upozorava da kampovanje van registrovanih i uređenih lokacija posebno može biti problematično u osjetljivim prirodnim područjima, navodeći kao primjer Jezersku površ i Vražje jezero. I on ističe da problem nije u nedostatku propisa, već u njihovoj primjeni, jer nekontrolisano kampovanje može dovesti do zagađenja vode, fizičke devastacije pašnjaka, stvaranja neuređenih vatrišta, ali i vizuelne devastacije.
„Kampovanje van registrovanih kampova nije „romantični izlet u prirodi”. To je konkretan pritisak na ekosistem koji se sporije oporavlja. Zakon to već zabranjuje. Problem nije u nedostatku slova na papiru, nego u tome što se slova ne primjenjuju”, dodaje Lazarević.
I Bajčeta smatra da se održivi razvoj kamping turizma ne može zasnivati samo na zabranama i kaznama, već da je potrebno obezbijediti dovoljan broj legalnih i označenih lokacija, na kojima kamperi mogu bezbjedno da prenoće, koriste osnovne usluge i pravilno zbrinu otpadne vode.
I Delić ističe da ozbiljan kamp danas ne može da funkcioniše bez odgovornog odnosa prema životnoj sredini. Pravilno odlaganje komunalnog i sanitarnog otpada, kontrolisano zbrinjavanje sive vode, higijena i očuvanje prostora, kako kaže, nijesu dodatna pogodnost, već osnovni standard savremenog kampinga.
POTENCIJAL POSTOJI, ALI GA TREBA UREDITI
Sagovornici su saglasni da Crna Gora ima značajan, ali još nedovoljno iskorišćen prostor za razvoj kamping turizma. Smatraju da tome u prilog idu i rast interesovanja evropskih turista i činjenica da kamperi sve više traže upravo ono što Crna Gora može da ponudi – očuvanu prirodu, autentične lokalne sredine, manje porodične kampove i mogućnost da tokom jednog putovanja povežu more, planine, jezera i ruralna područja.
Kada je u pitanju način informisanja, Bajčeta ističe da se strani kamperi u našoj zemlji trenutno najčešće informišu putem Google Mapsa, društvenih mreža i specijalizovanih platformi poput Camping.info, ACSI i Park4Night. On ističe i da je problem, međutim, što podaci na tim platformama nijesu uvijek provjereni ili ažurirani, te da zbog toga Kamping asocijacija radi na objedinjavanju podataka i izradi nacionalne mape kampova.
Za razliku od Crne Gore, Hrvatska, koja je u regionu i najpopularnija kamping destinacija, ovu oblast preciznije uređuje Zakonom o ugostiteljskoj djelatnosti. Zakon jasno određuje gdje je kampovanje dozvoljeno i prepoznaje male kampove u domaćinstvima i na poljoprivrednim gazdinstvima. Bajčeta smatra da bi slična rješenja mogla učiniti sistem u Crnoj Gori jasnijim i legalnijim.
„Naša najveća prednost su priroda, autentičnost i mali porodični kampovi. Ako ih podržimo odgovarajućom regulativom, infrastrukturom, znanjem i međunarodnom promocijom, Crna Gora može postati prepoznatljiva, održiva i konkurentna evropska kamping destinacija”, poručuje Bajčeta.
NAJPOPULARNIJE KAMPING DESTINACIJE U EVROPI
Evropska kamping scena posljednjih godina bilježi snažan rast, a tradicionalni lideri u ovoj oblasti jesu Francuska, Italija, Njemačka i Španija. Francuska i dalje prednjači razvijenom mrežom kampova na atlantskoj i mediteranskoj obali, Italija privlači kampere jezerima Garda i Komo, Toskanom i jadranskom obalom, dok su Austrija i Njemačka poznate po uređenim kampovima uz jezera i u planinskim predjelima. Španija ostaje posebno popularna među porodicama zahvaljujući velikim kamping resortima uz more. Na Jadranu je Hrvatska već godinama jedna od najrazvijenijih kamping destinacija, naročito u Istri i Dalmaciji, dok najveći rast interesovanja trenutno bilježe Slovenija i Crna Gora. Takvi trendovi pokazuju da se evropska kamping mapa mijenja i da, uz tradicionalne centre, sve veći prostor dobijaju manje destinacije koje nude prirodu, autentičnost i aktivan odmor.
Tekst koji je objavljen podržan je sredstvima iz Fonda za podsticanje pluralizma i raznovrsnosti medija koje raspodjeljuje Ministarstvo kulture i medija.
